Przejdź do treści
DERIPORT

Wiedza o skórze

Przewodnik po jakości skóry: lico, wykończenie, klasa i badania

Jakość skóry to dopasowanie skóry do jej przeznaczenia. Ocenia się ją na podstawie rodzaju materiału, lica, wykończenia, selekcji naturalnych znamion i zmierzonych wyników badań, a nie według jednej uniwersalnej skali klas.

Autor: DERIPORT Editorial Team · Opublikowano: · Zaktualizowano:

Co naprawdę oznacza „jakość skóry”

Nie istnieje jedna, uniwersalna skala jakości skóry. Jakość to dopasowanie konkretnej skóry do jej przeznaczenia. Miękka anilinowa skóra jagnięca może być doskonała na rękawiczki i nieodpowiednia na sofę; mocno pigmentowana skóra z licem korygowanym może być właściwym wyborem na wytrzymałą torbę i niewłaściwym na luksusową odzież.

W praktyce jakość skóry ocenia się w pięciu powiązanych obszarach:

  1. Rodzaj materiału – czy materiał jest skórą naturalną, skórą powlekaną, skórą wtórną, materiałem syntetycznym czy roślinnym
  2. Lico i warstwa – która warstwa skóry została użyta i w jakim stopniu zmieniono powierzchnię
  3. Wykończenie – jaka część naturalnej powierzchni pozostaje widoczna
  4. Selekcja (klasa) – liczba i rodzaj naturalnych znamion i wad
  5. Zmierzone właściwości użytkowe – wyniki badań fizycznych i chemicznych w odniesieniu do wymagań danego zastosowania

Rodzaj materiału: właściwa terminologia

Precyzyjna terminologia jest podstawą kontroli jakości, a na niektórych rynkach obowiązują również przepisy dotyczące oznakowania skóry i materiałów skóropodobnych.

Materiał

Czym jest

Kluczowa kwestia dla kupujących

Skóra naturalna

Skóra zwierzęca o zachowanej pierwotnej strukturze włóknistej, wygarbowana tak, aby nie ulegała gniciu

Może mieć dowolny rodzaj lica i wykończenia

Skóra powlekana

Skóra z powłoką powierzchniową grubszą niż 0,15 mm, ale nie większą niż jedna trzecia całkowitej grubości

Powłoka silnie wpływa na wygląd i właściwości użytkowe

Skóra lakierowana

Skóra z błyszczącym, zwykle grubowarstwowym wykończeniem

Rodzaj wykończenia, a nie odrębny materiał

Skóra wtórna (bonded leather fibre)

Rozdrobnione włókna skórzane połączone spoiwem w arkusz

Nie jest skórą w ścisłym znaczeniu; nie może być sprzedawana jako skóra naturalna

Materiały syntetyczne (PU, PVC)

Powłoka polimerowa na tkaninie lub innym podłożu

Nie zawiera skóry

Materiały roślinne

Materiały zawierające składniki pochodzenia roślinnego, takie jak korek, kaktus, jabłko, winogrona, ananas lub grzybnia

Wiele z nich zawiera również spoiwa lub powłoki polimerowe; skład różni się w zależności od produktu

Powyższa definicja skóry powlekanej jest zgodna z terminologią stosowaną w EN 15987 i ISO 15115. Przepisy dotyczące oznakowania różnią się w poszczególnych krajach, dlatego należy sprawdzić wymagania każdego rynku docelowego.

Lico i warstwa

Skóra jest na tyle gruba, że można ją dwoić na warstwy. Warstwa zewnętrzna zawiera lico – zwartą strukturę włókien, która nadaje skórze większość jej wytrzymałości i charakteru powierzchni.

  • Skóra licowa pełnoziarnista (full grain) – pełna powierzchnia lica, nieszlifowana i niewygładzana. Naturalne znamiona pozostają widoczne. Na ogół najmocniejsza i najtrwalsza powierzchnia.
  • Skóra licowa szlifowana (top grain) – warstwa licowa z lekko przeszlifowaną lub wygładzoną powierzchnią w celu zmniejszenia widoczności znamion. Termin ten jest w handlu stosowany niekonsekwentnie, dlatego należy pytać, jaką obróbkę zastosowano.
  • Skóra z licem korygowanym – lico mocniej szlifowane, a następnie zwykle tłoczone i pigmentowane w celu uzyskania jednolitej powierzchni.
  • Dwoina – dolna warstwa (lub warstwy) skóry bez pierwotnego lica. Stosowana jako zamsz albo powlekana lub tłoczona w celu imitacji lica. Zazwyczaj słabsza niż skóra licowa o tej samej grubości.

Wykończenie

  • Anilina – barwiona rozpuszczalnymi barwnikami, z niewielką ilością pigmentu lub bez niego. Ukazuje naturalną powierzchnię i znamiona; wrażliwa na plamy i światło.
  • Semi-anilina – lekka warstwa pigmentu wyrównująca kolor przy zachowaniu części naturalnego charakteru.
  • Skóra pigmentowana – pigmentowana powłoka powierzchniowa zapewniająca jednolity kolor i większą odporność na ścieranie i zabrudzenia, przy mniej naturalnym charakterze.
  • Wykończenia specjalne – nubuk i zamsz (powierzchnie szlifowane), nappa (miękka, pełna skóra licowa o gładkim chwycie), pull-up i crazy horse (efekty olejowe lub woskowe), wykończenia tłoczone, metaliczne i lakierowane.

Więcej wykończenia oznacza zazwyczaj większą jednolitość i ochronę, a mniej widocznego naturalnego lica. Żadne z tych rozwiązań nie jest z natury lepsze.

Selekcja i naturalne znamiona

Skóra jest materiałem naturalnym i każda skóra nosi ślady swojej historii: blizny, ukąszenia owadów, ślady wzrostu, żyłki, znaki wypalane oraz obszary o luźniejszej strukturze włókien, zwłaszcza w kierunku brzucha. Garbarnie sortują skóry na sortymenty lub klasy według powierzchni wolnej od takich znamion.

Systemy klasyfikacji ustalają poszczególne garbarnie lub uzgadniają je kupujący i dostawca; nie istnieje ogólnoświatowa standardowa skala klas. Przy składaniu zamówienia:

  • Uzgodnij, co jest wadą, a co dopuszczalną cechą naturalną
  • Uzgodnij wzorzec referencyjny lub zdjęcia dla każdego sortymentu
  • Określ oczekiwaną powierzchnię użytkową lub wydajność krojenia, jeśli ma to znaczenie dla kalkulacji kosztów
  • Sprawdź położenie znamion względem potrzebnych elementów wykroju

Wydajność krojenia zależy również od tego, jak dobrze krojczy rozmieszcza elementy wykroju wokół znamion, oraz od kierunku rozciągliwości skóry.

Zmierzone właściwości użytkowe: istotne badania

W przypadku większości zamówień handlowych kontrola wizualna nie wystarcza. Typowe badania laboratoryjne, z których wiele opisano w normach ISO i EN, obejmują:

  • Grubość (ISO 2589) – mierzona przy określonym nacisku i w określonych warunkach
  • Wytrzymałość na rozciąganie i wydłużenie (ISO 3376)
  • Wytrzymałość na rozdzieranie (seria ISO 3377)
  • Odporność barwy na tarcie (ISO 11640) – ile barwy przenosi się na tkaninę ścierającą
  • Odporność na wielokrotne zginanie (seria ISO 5402) – odporność na pękanie przy wielokrotnym zginaniu, istotna dla wierzchów obuwia i toreb
  • Przyczepność wykończenia (ISO 11644) – jak mocno warstwa wykończenia jest związana ze skórą
  • Zawartość chromu(VI) (seria ISO 17075) oraz inne badania substancji ograniczonych

To, które badania mają zastosowanie i jakie wyniki są dopuszczalne, zależy od produktu. Skóry obuwnicze, tapicerskie, samochodowe i odzieżowe mają różne typowe wymagania, a wiele marek publikuje własne specyfikacje. Należy korzystać z akredytowanego laboratorium oraz uzgodnić metody badawcze i poziomy akceptacji przed rozpoczęciem produkcji.

Proste kontrole, które można przeprowadzić na próbkach

Kontrole te nie zastępują badań laboratoryjnych, ale pomagają we wstępnej ocenie próbek:

  • Obejrzyj krawędź cięcia – skóra naturalna ma włóknisty przekrój; skóra powlekana ma widoczną warstwę powierzchniową; materiały syntetyczne zazwyczaj mają podkład tekstylny lub piankowy.
  • Dokładnie zbadaj powierzchnię – naturalne lico ma nieregularny układ porów; wzory tłoczone się powtarzają.
  • Zegnij skórę – zwróć uwagę na pękanie, siateczkowe spękania wykończenia lub „luźne lico”, które marszczy się, odstając od włókien pod spodem.
  • Potrzyj białą ściereczką – orientacyjna ocena przenoszenia barwy, zwłaszcza w przypadku aniliny i nubuku.
  • Sprawdź jednolitość – porównaj kilka skór lub elementów pod względem odcienia, grubości i chwytu.

Przygotowanie specyfikacji jakościowej

Dobra specyfikacja sprawia, że jakość staje się mierzalna. Należy uwzględnić:

  • Rodzaj materiału, pochodzenie zwierzęce i metodę garbowania
  • Rodzaj lica, rodzaj wykończenia i wzorzec koloru z tolerancją
  • Zakres grubości i metodę pomiaru
  • Sortyment lub klasę, wraz ze wzorcami referencyjnymi
  • Badania fizyczne i poziomy akceptacji właściwe dla danego zastosowania
  • Wymagania dotyczące zgodności chemicznej dla rynków docelowych
  • Wymagania dotyczące pakowania, oznakowania i dokumentacji

Kupujący mogą przesłać firmie DERIPORT swoją specyfikację w celu uzyskania oferty.

Najczęściej zadawane pytania

Jakich badań należy wymagać?

Zależy to od wyrobu. Typowe badania obejmują grubość, wytrzymałość na rozciąganie i rozdzieranie, odporność wybarwienia na tarcie, odporność na wielokrotne zginanie, przyczepność wykończenia oraz zawartość chromu(VI). Metody i wartości graniczne należy uzgodnić z dostawcą i korzystać z akredytowanego laboratorium.

Czy istnieją międzynarodowe klasy skór, takie jak A, B i C?

Klasy literowe są powszechnie stosowane, ale definiują je poszczególne garbarnie lub uzgadniają kupujący z dostawcą, a nie jedna międzynarodowa norma. Zawsze należy potwierdzić, co oznacza dana klasa, i korzystać z próbek referencyjnych.

Jaka jest różnica między skórą naturalną a skórą wtórną?

Skóra naturalna zachowuje pierwotną włóknistą strukturę skóry zwierzęcej. Skóra wtórna jest wytwarzana z rozdrobnionych włókien skórzanych połączonych spoiwem i nie jest skórą w ścisłym znaczeniu. Sprzedawanie jej jako skóry naturalnej wprowadza w błąd.

Czy skóra full grain zawsze oznacza najlepszą jakość?

Full grain to na ogół najwytrzymalsza i najbardziej naturalna powierzchnia, ale widoczne są na niej naturalne ślady, a przy wykończeniu anilinowym łatwo się plami. W wyrobach intensywnie użytkowanych lepiej może sprawdzić się skóra z korygowanym licem lub pigmentowana. Najlepszy wybór zależy od zastosowania końcowego i oczekiwanego wyglądu.